Zima 1521. Kopernik broni Olsztyna
W wojnie z zakonem krzyżackim Kopernik wziął na siebie przygotowanie Olsztyna do obrony. Opowiadamy o liście do króla i szturmie, który się nie powiódł.
W biografii Kopernika olsztyński epizod wojenny bywa traktowany jak ciekawostka. Niesłusznie: to udokumentowana historia z listami, nazwiskami i datami, a jej finał rozegrał się pod murami miasta, które dziś oglądasz na spacerze po starówce.
Wojna przychodzi na Warmię
W wojnie polsko-krzyżackiej lat 1519–1521 Warmia znalazła się na linii uderzenia. Oficjalny serwis Olsztyna ujmuje rolę astronoma jednym zdaniem: Kopernik „przygotował skutecznie olsztyński zamek do obrony”. Za tym zdaniem kryje się bardzo praktyczna praca zarządcy: trzeba było zgromadzić zapasy, uzbroić ludzi i przekonać króla, że miastu należy się pomoc.
List do króla
6 listopada 1520 roku Kopernik napisał z Olsztyna list do Zygmunta I Starego z prośbą o wsparcie — zachował się w nim dramatyczny ton: „Pokornie błagamy Wasz Święty Majestat, aby raczył nam jak najśpieszniej przyjść z pomocą”. Korespondencję przechwycili Krzyżacy, ale prośba ostatecznie dotarła do adresata. Król przysłał posiłki: piechotę Henryka Peryka z Elbląga i siedmiuset jazdy litewskiej Zbigniewa Słupeckiego. Sam Kopernik gromadził w tym czasie ołów do odlewania kul, żywność i sól do konserwowania mięsa.
Szturm, na który zabrakło drabin
26 stycznia 1521 roku oddziały Wilhelma von Schaumburga podjęły szturm na Olsztyn — nieudany. Krzyżacy tłumaczyli później niepowodzenie brakiem drabin wobec murów wysokości dwunastu metrów. Miasto się obroniło, a przygotowania zarządcy-astronoma okazały się skuteczne.
Co z tej historii widać dzisiaj
Zamek, z którego Kopernik organizował obronę, stoi i jest dostępny dla zwiedzających — piszemy o nim na Zamek kapituły warmińskiej — dom, w którym pracował Kopernik. Z fortyfikacji miejskich zostały fragmenty przy ulicach Okopowej, Kołłątaja i Bolesława Chrobrego, wokół katedry i w parku zamkowym; resztę od XVIII wieku rozebrano na budulec. Gdy staniesz przy zachowanym odcinku muru, łatwiej zrozumieć krzyżacką wymówkę o drabinach.